Eind oktober of begin november gaan in huizen, tempels en straten over de hele wereld duizenden kleine lichtjes aan. Deuren worden versierd, huizen grondig schoongemaakt, cadeaus uitgewisseld en overal staan schalen met zoetigheden klaar. Dit is Diwali, het lichtfeest: een van de belangrijkste feestdagen voor hindoes, en ook gevierd door jains en sikhs. In Suriname en Nederland kennen veel mensen het feest als Divali.
Diwali draait om de overwinning van licht op duisternis en van goed op kwaad. Maar wie het feest van dichtbij meemaakt, merkt al snel dat het net zo goed draait om familie, gastvrijheid en eten. Vooral zoetigheid speelt een hoofdrol: zelfgemaakte mithai wordt uitgedeeld aan familie, buren en vrienden en als offer aangeboden tijdens de gebeden.
In deze gids lees je wat Diwali betekent, hoe de vijf feestdagen verlopen, welke tradities erbij horen en welke gerechten en zoetigheden je op tafel vindt.
Wat is Diwali?
De naam Diwali komt van het Sanskriet Deepavali: een rij van lampen. Die lampen, kleine olielampjes van klei die diya's worden genoemd, zijn het bekendste symbool van het feest. Ze worden bij de voordeur, op vensterbanken en rond het huis gezet om licht, geluk en voorspoed naar binnen te halen.
Diwali valt op de nieuwe maan in de hindoeïstische maand Kartik. Omdat de hindoeïstische kalender de maan volgt, verschuift de datum ieder jaar, meestal tussen half oktober en half november. In 2026 valt de hoofddag, de avond van Lakshmi Puja, op zondag 8 november.
Waarom wordt Diwali gevierd?
Er is niet één verhaal achter Diwali. Afhankelijk van regio en geloofstraditie staan verschillende gebeurtenissen centraal. Wat ze gemeen hebben, is het thema van licht dat de duisternis verdrijft.
De terugkeer van Rama
In Noord-India wordt Diwali vooral verbonden met het epos de Ramayana. Prins Rama keerde na veertien jaar ballingschap en zijn overwinning op de demonenkoning Ravana terug naar zijn stad Ayodhya, samen met Sita en zijn broer Lakshmana. De inwoners verlichtten de hele stad met lampjes om hen welkom te heten.
Krishna en Narakasura
In Zuid-India staat vaak het verhaal centraal waarin Krishna de demon Narakasura verslaat. De dag voor Diwali, Naraka Chaturdashi, herdenkt die overwinning.
Lakshmi, godin van voorspoed
Op de hoofdavond van Diwali wordt Lakshmi vereerd, de godin van welvaart en geluk. Families maken het huis schoon en verlichten het, zodat Lakshmi zich welkom voelt. Voor veel ondernemers markeert Diwali daarom ook het begin van een nieuw financieel jaar.
Jain- en sikhtradities
Jains herdenken met Diwali het bereiken van nirvana door Mahavira, de laatste van hun grote leraren. Sikhs vieren op dezelfde dag Bandi Chhor Divas, de bevrijding van Guru Hargobind uit gevangenschap. Bij de Gouden Tempel in Amritsar wordt die dag uitbundig met licht en vuurwerk gevierd.
De vijf dagen van Diwali
Diwali is geen enkele avond, maar een reeks van vijf feestdagen. Niet iedere familie viert ze allemaal even uitgebreid, maar de opbouw is in grote lijnen hetzelfde.
Dag 1: Dhanteras
De eerste dag staat in het teken van welvaart. Veel mensen kopen op deze dag iets nieuws van metaal, zoals goud, zilver of keukengerei, omdat dat geluk zou brengen. Het huis wordt schoongemaakt en de voorbereidingen voor het feest beginnen, ook in de keuken.
Dag 2: Naraka Chaturdashi (Choti Diwali)
Choti Diwali, het kleine Diwali, is de dag van de laatste voorbereidingen. Er worden rangoli-patronen gelegd, lampjes klaargezet en veel zoetigheden en hartige snacks gemaakt.
Dag 3: Lakshmi Puja
De hoofdavond. Families kleden zich feestelijk, verrichten samen de puja voor Lakshmi en steken daarna de diya's aan. Zoetigheden worden als offer aangeboden en daarna met elkaar gedeeld. Vaak volgt een uitgebreide feestmaaltijd en in veel plaatsen vuurwerk.
Dag 4: Govardhan Puja en nieuwjaar
Op de vierde dag wordt in veel gemeenschappen Annakut gevierd: letterlijk een berg van eten. Tientallen vegetarische gerechten en zoetigheden worden als dankoffer aangeboden. In Gujarat begint op deze dag bovendien het nieuwe jaar.
Dag 5: Bhai Dooj
De laatste dag viert de band tussen broers en zussen. Zussen bidden voor het welzijn van hun broer en bereiden vaak een maaltijd of zoetigheid voor hem; broers geven een cadeau terug.
Diwali in Suriname en Nederland
Met de komst van Hindostaanse contractarbeiders naar Suriname vanaf 1873 kwam ook Divali mee. Het feest groeide uit tot een vast onderdeel van de Surinaamse cultuur en is er een nationale feestdag. Via de Surinaams-Hindostaanse gemeenschap, en later ook via Indiase en andere Zuid-Aziatische families, wordt Diwali tegenwoordig ook in Nederland breed gevierd, met vieringen in mandirs, buurthuizen en bij mensen thuis.
Ook Pakistaanse, Bengaalse, Nepalese en Sri Lankaanse families kennen de zoetigheden en snacks die rond Diwali worden gemaakt. Veel van deze lekkernijen horen in de hele regio bij feestdagen en bijzondere gelegenheden.
Tradities en symbolen
Diya's en lichtjes
Traditionele diya's zijn kleine schaaltjes van gebakken klei met een katoenen lontje, gevuld met ghee of olie. Tegenwoordig worden ze vaak aangevuld met kaarsjes en lichtslingers, maar het aansteken van de eerste diya blijft voor veel families een moment met betekenis.
Rangoli
Bij de ingang van het huis worden kleurrijke patronen gelegd met gekleurd poeder, rijstmeel, bloemblaadjes of zand. Deze rangoli heten gasten en de godin Lakshmi welkom. Vaak werken meerdere familieleden samen aan één ontwerp.
Schoonmaken en nieuwe kleren
Het huis wordt voor Diwali grondig schoongemaakt en soms opnieuw geschilderd of versierd. Veel mensen dragen op de hoofdavond nieuwe kleding.
Delen en geven
Het uitwisselen van cadeaus, en vooral dozen met zoetigheden, is een van de meest herkenbare Diwali-gewoonten. Wie op bezoek gaat, neemt mithai mee; wie bezoek krijgt, zet een schaal klaar.
Wat eet je met Diwali?
Eten staat tijdens Diwali centraal, maar er is geen vast feestmenu. Iedere regio en iedere familie heeft eigen gewoonten. Wel zijn er drie groepen die je vrijwel overal terugziet: zoetigheden, hartige snacks en een feestelijke maaltijd.
Mithai: het hart van Diwali
Zoetigheid is onlosmakelijk verbonden met Diwali. Mithai wordt geofferd tijdens de puja, uitgedeeld aan gasten en in dozen cadeau gedaan. De basis bestaat vaak uit ghee, suiker, melk of meel, op smaak gebracht met kardemom, rozenwater of saffraan.
- Besan ladoo: bolletjes van kikkererwtenmeel dat langzaam in ghee wordt geroosterd tot het nootachtig geurt, gemengd met suiker en kardemom. Een van de meest gemaakte Diwali-zoetigheden.
- Gulab jamun: zachte, gefrituurde balletjes op basis van melkpoeder of khoya, geweekt in suikersiroop met kardemom en rozenwater.
- Barfi: stevige, vaak ruitvormige blokjes op basis van ingedikte melk, met varianten van cashew (kaju katli), kokos of pistache.
- Jalebi: knapperige, spiraalvormige gefrituurde deegslierten, gedrenkt in suikersiroop.
- Halwa: zachte zoetigheid van bijvoorbeeld griesmeel, wortel of linzen, gekookt met ghee, suiker en melk.
- Kheer: romige rijstpudding met melk, suiker, kardemom en noten.
Namkeen: hartige snacks
Naast zoetigheid worden in de dagen voor Diwali grote hoeveelheden hartige snacks gemaakt en bewaard in blikken. Veel hiervan zijn gebaseerd op kikkererwtenmeel (besan) en worden in olie gefrituurd.
- Sev: dunne, knapperige slierten van gekruid besandeeg.
- Chakli (of murukku): krokante spiralen van rijstmeel en linzenmeel.
- Mathri: platte, bladerige crackers van bloem met ajwain en zwarte peper.
- Namak pare: kleine gefrituurde deegruitjes, vaak met komijn.
- Chivda: een knapperige mix van platte rijst, pinda's, linzen en kruiden.
De feestmaaltijd
Op de hoofdavond eten veel families vegetarisch, omdat de dag in het teken staat van gebed en offer. Veelvoorkomende gerechten zijn puri (gefrituurde broodjes), chole (kikkererwten in pittige saus), paneergerechten, dal, gekruide groenten en een feestelijke pulao met rijst en hele specerijen. De maaltijd eindigt vrijwel altijd met iets zoets.
De belangrijkste ingrediënten van de Diwali-keuken
Ghee
Ghee is geklaarde boter: boter waaruit het water en de melkeiwitten zijn verwijderd. Het heeft een rijke, nootachtige smaak en kan hoog worden verhit. Ghee is de basis van veel mithai en wordt ook gebruikt in diya's en bij religieuze rituelen.
Besan (kikkererwtenmeel)
Besan is fijngemalen kikkererwtenmeel. Het is de basis van besan ladoo en van veel hartige snacks zoals sev en pakora. Geroosterd in ghee krijgt besan een diepe, nootachtige smaak.
Kardemom
Groene kardemom is de specerij die je in vrijwel alle Indiase zoetigheden proeft. Hij geeft een frisse, bloemige en licht citrusachtige toon. Gebruik de zaadjes uit de peulen en maal ze vers voor het beste aroma.
Rozenwater en kewrawater
Een paar druppels rozenwater of kewrawater, gemaakt van de bloem van de pandanusplant, geven siroop, kheer en gulab jamun hun typische geur. Gebruik ze spaarzaam: te veel maakt het gerecht parfumachtig.
Jaggery (gur)
Jaggery is ongeraffineerde rietsuiker met een karamelachtige, licht mineralige smaak. Het wordt gebruikt in traditionele zoetigheden en als natuurlijker alternatief voor witte suiker.
Hele specerijen en garam masala
Voor de hartige gerechten van de feestmaaltijd worden kruidnagel, kaneel, foelie, koriander, zwarte kardemom en garam masala gebruikt. Hele specerijen geven een pulao of dal diepte zonder de smaak te overheersen.
Producten van Toko Milobi
Zelf aan de slag voor Diwali? Deze ingrediënten vind je in onze winkel:
- Khanum Butter Ghee 1kg en Khanum Butter Ghee 500g: voor ladoo, halwa en andere mithai
- TRS Gram Flour (Besan) 1kg: voor besan ladoo, sev en pakora
- TRS Groene Kardemom 50g: voor besan ladoo, kheer en gulab jamun
- TRS Rozenwater 190ml: voor suikersiroop, kheer en gulab jamun
- TRS Kewra Water 190ml: bloemig aroma voor zoetigheden en rijstgerechten
- TRS Garam Masala 100g: voor chole, dal en groentegerechten
- TRS Kruidnagels 50g en TRS Javantri (foelie) 50g: voor een geurige feestpulao
- TRS Zwarte Kardemom 50g: voor pulao en dal (normaal op voorraad, momenteel tijdelijk uitverkocht)
- TRS Chana Dal 500g en TRS Moong Dal 500g: voor dal en halwa
Zelf besan ladoo maken
Wil je zelf beginnen met mithai maken? Besan ladoo is de meest gemaakte Diwali-zoetigheid en een goede eerste stap: drie ingrediënten, één techniek om onder de knie te krijgen. Volg ons uitgebreide recept voor authentieke besan ladoo, met de volledige ingrediëntenlijst, productlinks, stap-voor-stap bereiding en oplossingen voor veelgemaakte fouten.
Veelgemaakte misverstanden
Diwali is het Indiase nieuwjaar
Voor een deel van de gemeenschappen, zoals in Gujarat, begint rond Diwali het nieuwe jaar. Voor de meeste hindoes is Diwali in de eerste plaats het feest van licht en van Lakshmi, niet het begin van het kalenderjaar.
Diwali is alleen een hindoeïstisch feest
Diwali is vooral een hindoeïstisch feest, maar jains en sikhs vieren op dezelfde tijd hun eigen, met licht verbonden feestdagen.
Diwali duurt één dag
De hoofdavond is de bekendste, maar het feest beslaat vijf dagen, van Dhanteras tot Bhai Dooj.
Mithai is altijd kant-en-klaar gekocht
Kant-en-klare zoetigheden zijn populair, maar in veel families worden ladoo, halwa en snacks nog altijd zelf gemaakt, vaak samen en in grote hoeveelheden.
Veelgestelde vragen
Wanneer is Diwali?
Diwali valt op de nieuwe maan van de hindoeïstische maand Kartik, meestal tussen half oktober en half november. In 2026 is de hoofdavond op zondag 8 november.
Wat is het verschil tussen Diwali en Divali?
Er is geen verschil: het is hetzelfde feest. Divali is de spelling en uitspraak die in Suriname en onder Surinaamse Hindostanen in Nederland gebruikelijk is.
Wat wens je iemand met Diwali?
Een gebruikelijke wens is Happy Diwali of Shubh Deepavali. In Nederland hoor je ook vaak gewoon: fijne Divali.
Welke zoetigheid hoort het meest bij Diwali?
Besan ladoo, gulab jamun en barfi zijn het meest bekend. Maar welke mithai op tafel komt, verschilt sterk per regio en familie.
Eet je vlees met Diwali?
Veel families eten op de dag van Lakshmi Puja vegetarisch. Dat is geen vaste regel voor iedereen, maar de feestmaaltijd is in de meeste huishoudens wel overwegend vegetarisch.
Hoe lang kun je zelfgemaakte mithai bewaren?
Droge zoetigheden zoals besan ladoo blijven in een goed afgesloten blik ongeveer een week goed. Zoetigheden op basis van melk, zoals barfi en gulab jamun, bewaar je in de koelkast en eet je binnen enkele dagen.